‘Genocide!’ Hoe een ‘wetenschappelijke’ resolutie politiek is
‘Israël pleegt genocide!’ Dat is de conclusie van de International Association of Genocide Scholars (IAGS) in een recent aangenomen resolutie. Deze uitspraak krijgt in verschillende media aandacht. Ze lijkt extra gewicht te hebben omdat ze afkomstig is van 'neutrale' wetenschappers en experts op het gebied van genocide. Maar is dat wel terecht? Laten we de kwestie nader bekijken.
De IAGS is een beroepsorganisatie van specialisten op het gebied van genocide die geen banden heeft met een politieke partij, land of internationale instelling zoals de Verenigde Naties (VN). Binnen de organisatie kunnen leden een resolutie indienen over een vermeende genocide die ergens plaatsvindt of heeft plaatsgevonden. Als deze resolutie voldoet aan de gestelde voorwaarden, wordt er gestemd. Om de resolutie aan te nemen, is een tweederdemeerderheid van de circa vijfhonderd leden vereist.
De IAGS communiceert hierbij dat de leden bij hun stem 'wetenschappelijk en weloverwogen' te werk gaan. Dit klinkt nobel, maar is het wel realistisch in de context van de oorlog in Gaza?
Een complex en troebel proces
In de media lees je dat de IAGS in het verleden negen resoluties over genocide heeft aangenomen. Een dieper onderzoek naar de bronnen van de IAGS leert echter dat slechts vier van deze resoluties expliciet over genocide spreken: de genocide op de Armeniërs (1915), de genocide in Darfur (2004), de vervolging van de Rohingya in Myanmar (2020) en de genocide op de Oeigoeren in China. Wil je tot het getal van negen komen, dan moet je zoeken naar andere resoluties waarin de term 'genocide' in verband met conflicten wordt genoemd. Dat kan en dan kom je tot negen, maar het blijkt dus lang niet zo eenduidig te zijn als in de media wordt beweerd.
Daarbij liggen aan al deze resoluties geen uitgebreide onderzoeken ten grondslag, maar zijn het eerder beschouwingen. De resoluties komen tot stand via een democratisch proces waarbij de verantwoordelijkheid bij de leden ligt. Dat proces heeft daarom maar heel beperkte waarde, zoals we hieronder zullen laten zien.
Wetenschappelijk en weloverwogen?
In een nog gaande oorlog zoals die in Gaza, waar onderzoekers en journalisten geen volledige toegang hebben tot het gebied en alle bronnen, is het uiterst lastig een 'wetenschappelijk en weloverwogen' oordeel te vellen. Zo zijn de cijfers over het aantal slachtoffers in Gaza op zijn minst omstreden. Het ministerie van Volksgezondheid in Gaza (lees Hamas zelf) beweert dat er meer dan 63.000 mensen zijn omgekomen, maar dat is niet te verifiëren. Israël noemt geen exacte cijfers. Wat wel zeker is, is dat in de gepresenteerde cijfers geen onderscheid wordt gemaakt tussen burgers of Hamas-terroristen en strijders. Ook niet tussen slachtoffers van oorlog en sterfgevallen door andere oorzaken (ziekte, ouderdom, etc.). Dit is uiteraard wel essentieel voor een weloverwogen en wetenschappelijk oordeel.
Bovendien is oorlog onlosmakelijk verbonden met manipulatie en propaganda, iets wat we in de beelden uit Gaza duidelijk terugzien. We herinneren ons allemaal nog wel de door Hamas gemanipuleerde foto’s van mensen met honger. Veel daarvan bleken in scène gezet. Omdat de IAGS-leden geen vrije toegang hebben tot de bronnen en data, en ze hun oordeel moeten vellen in een dergelijke omgeving van manipulatie, leugens en verdraaiingen, wordt de vraag versterkt of een objectief, wetenschappellijk en weloverwogen oordeel mogelijk is?
De leden van de IAGS beweren zich te baseren op rapporten van internationale organisaties en gerenommeerde ngo's zoals de VN, Amnesty International en Human Rights Watch. De neutraliteit van deze organisaties is echter onomstreden. De VN bijvoorbeeld, is vaak bekritiseerd vanwege haar anti-Israëlisch sentiment, ook door ons. De UNRWA (de VN-organisatie voor de Palestijnse gebieden) is bovendien belanghebbende in het conflict. Zo willen zij de voedseldistributie weer onder eigen controle krijgen en stelt daarom bij herhaling de distributie zoals dat nu gebeurt in een kwaad daglicht. Ook laat ze gerust tonnen voedsel verrotten buiten Gaza om hun punt kracht bij te zetten. Amnesty en Human Rights Watch tenslotte zijn ook niet neutraal inzake Israël. Dat hebben we al meermaals aangetoond op deze site. Ze kennen een politiek gekleurde benadering van het Israëlisch-Palestijnse conflict, die tegen Israël gekant is.
Hoe informatie die via de selectieve 'brillen' van dit soort organisaties wordt gefilterd, vervolgens kan dienen als basis voor een 'weloverwogen en wetenschappelijk' oordeel, is volledig onduidelijk voor ons.
Genocide, vergissingen, fouten, oorlogsmisdaden?
Velen, waaronder ook wetenschappers en experts, beweren dat Israël 'te ver gaat' in Gaza. Ze wijzen erop dat het recht op zelfverdediging niet langer van toepassing is na twee jaar oorlog en dat het proportionaliteitsprincipe niet wordt geëerd. Mag zo zijn, maar dat maakt het nog geen genocide. Oorlog is vreselijk en brengt wrede, onmenselijke dingen voort. Ook in de acties van Israël gaan er dingen mis en overschrijden mensen de grens. Maar dat betekent nog niet dat er sprake is van genocide. Zelfs de aanwezigheid van een aantal niet al te frisse types in het Israëlische kabinet die dingen roepen over Gaza waar de honden geen brood van lusten, maakt nog geen genocide.
Genocide is namelijk het doelbewust en systematisch uitroeien van een groep, of een deel ervan, vanwege hun etniciteit, religie of nationaliteit. Dit vereist dus een systematische en planmatige aanpak. Om dat aan te tonen moet er nauwkeurig onderzoek gedaan worden in wat genoemd wordt een 'due process’; een zorgvuldig proces waarin alle partijen en bronnen worden onderzocht en afgewogen. Dat is in dit geval niet gebeurd, omdat het ook helemaal nog niet kan.
Het is daarbij opvallend dat Israëlische acties niet stroken met genocidale intenties. Israël werkte bijvoorbeeld mee aan het vaccineren van honderdduizenden Palestijnse kinderen in Gaza tegen polio en het behandelt tot op de dag van vandaag Gazanen in hun eigen ziekenhuizen. Daarnaast heeft Israël de militaire middelen om Gaza volledig te vernietigen zonder ook maar een soldaat te hoeven verliezen. Toch kiest het ervoor om met grondtroepen bestaande uit vaak jonge mannen en vrouwen van de eigen bevolking, Gaza binnen te trekken en Hamas te bestrijden. Vele duizenden Israëlische soldaten zijn daar al slachtoffer van geworden. Als genocide het doel is, is dit een onlogische en onbegrijpelijke stap. Ook strookt de beschuldiging van genocide niet met de waarschuwingen van Israël naar de burgers van Gaza door middel van het uitstrooien van folders boven gebieden en zelfs telefoontjes aan Gazanen, om zo burgerslachtoffers te beperken. Al deze acties plaatsen op zijn minst grote vraagtekens bij de beschuldiging van genocide.
Niets is wat het lijkt, maar bevooroordeling is overal
Zo blijkt opnieuw dat stellige berichtgeving in de media niet is wat het lijkt. De werkelijkheid is veel complexer. Zeker in een oorlogssituatie die nog gaande is. De werkelijkheid van oorlog is hard en rauw en zelden zwart-wit. De IAGS-resolutie is dan ook prematuur en ondoordacht. Het is gebaseerd op onvolledige informatie, en de conclusie van de leden is genomen in een democratische stemming, op basis van bronnen met een politieke agenda. Ook hier geldt weer dat er sprake is van een selectieve blik op alles wat met Israël te maken heeft.
Wil je deze content helpen mogelijk te maken? Je kunt ons werk steunen door een gift te geven.
