De EU en de echoput van zelfbevestiging
In Europa is de wet die toezicht moet houden op digitale media en uitingen daarop, de Digital Service Act, sinds een jaar wat van kracht. Deze wet moet zorgen voor toezicht en regulatie op sociale media en de grote bedrijven erachter, wat in zichzelf niet verkeerd is. Toch zit er een angel in deze wetgeving: de bepaling rond nepnieuws. Hier ligt het gevaar van politieke beïnvloeding. Sleutel daarbij is het stelsel van ‘trusted flaggers’. Het maakt duidelijk dat Europese overheden heel gemakkelijk een echoput van het eigen gelijk kunnen zijn en worden.
Wat zijn ‘trusted flaggers’?
In de bepaling rond het verspreiden van nepnieuws staat dat de sociale media-bedrijven verplicht zijn om elk jaar te laten zien wat ze doen om de verspreiding van nepnieuws te voorkomen. Daarnaast is het in de tussentijd mogelijk om te protesteren tegen uitingen die als nepnieuws kunnen worden bestempeld. Dit kan iedere organisatie in Europa doen, maar er is daarbij een belangrijke voorkeurspositie weggelegd voor zogenaamde ‘trusted flaggers’. Dit zijn organisaties en NGO’s die door de nationale overheden zijn aangesteld om te monitoren. Doen zij een melding, dan moeten die met voorkeur behandeld worden. Dit betekent in de praktijk dat meneer X uit Kootwijk met zijn melding nooit gehoord zal worden, maar een ‘trusted flagger’ wel. Zo gaan die zaken op Europese schaal.
Risico’s rondom de ‘trusted flaggers’
Een aantal van deze ‘trusted flaggers’ zijn niet meer dan logische keuzes. In Nederland is stichting Brein, die opkomt voor intellectuele eigendomsrechten, zo een flagger. Ook een organisatie die zich verzet tegen online seksueel misbruik en kinderporno heeft de status van ‘trusted flagger’ in Nederland. Daarnaast uiteraard de politie en het Openbaar Ministerie. Maar daar houdt het niet op. Iedere NGO kan een verzoek indienen tot flagger en het gevaar bestaat dat er op een gegeven moment keuzes worden gemaakt door overheden (die deze aanvragen beoordelen), die in lijn liggen met die overheden. Dit gaat met name spelen bij NGO’s en organisaties die zich bezig houden met discriminatie en ‘hate-speech’ (haatzaaiende spraak). Die zijn vaak heel progressief en politiek gekleurd. Vaak ook worden ze met overheidssubsidies van diezelfde overheid in de lucht gehouden. En hier wordt het risico van vermenging en beïnvloeding zichtbaar. Het risico is aanwezig dat er organisaties ‘trusted flaggers’ worden die enkel de mening van de Europese en nationale overheden ondersteunen en bevestigen. Alle andere stemmen worden zo gesmoord. Helaas is al meerdere keren gebleken dat dit zo werkt op Europees en nationaal niveau. Denk bijvoorbeeld maar aan het schandaal rond verschillende lobbyclubs die betaald werden met EU-belastinggeld, om steun te creëren voor de Green Deal en de Natuurherstelwet van toen nog EU-commissaris Frans Timmermans. Het waren zogenaamde neutrale organisatie die met geld van de EU, het beleid van de EU moesten promoten.
Hoe groter, hoe verder weg, hoe gevaarlijker
Juist in een ondemocratisch instituut als de EU is een gevaar als dit extra groot. Zo houdt de Europese Commissie rechtstreeks toezicht op de allergrootste tech-bedrijven. Deze Commissie is op geen enkele wijze door de bevolking van Europa verkozen, maar heeft zo wel enorme invloed en deze wenden ze ook aan. Zo was het commissaris Thierry Breton die namens de Commissie waarschuwingsbrieven schreef aan Elon Musk over X en hem fijntjes vertelde wat de boetes waren op desinformatie en bepaalde content. Dit is hoe het publieke debat kan worden gemanipuleerd door in dit geval commissarissen waarop nogmaals nooit een persoon heeft gestemd. Zij vertegenwoordigen geen burgers in rechtstreekse zin, maar beïnvloeden wel het publieke debat.
Shadowbanning
Dan is er nog de praktijk van het ‘shadowbannen’ in de EU. Als de EU eenmaal vastlegt in richtlijnen wat volgens haar waar is en wat niet, zullen alleen die organisaties nog gehoord worden die daarop aansluiten. Andersdenkenden en hun meningen worden niet verboden, maar wel genegeerd. Ook online kan dit uiting krijgen door (gedwongen) algoritmische aansturing, waardoor deze geluiden eenvoudigweg niet meer gehoord worden op de feeds van gebruikers van media.
Zo ontstaat een echoput van alleen maar zelfbevestigende stemmen, die eenvoudig gemanipuleerd kunnen worden door onwelwillende partijen. ‘Trusted flaggers’ worden dan enkel de fakkeldragers en drempelwachters van het systeem, waardoor ze betaald worden en waarmee ze nauw samenwerken. Er is een iemand die handenwrijvend over dit systeem zou willen en kunnen beschikken: de duivel en zijn komende exponent op het wereldtoneel, de antichrist. Toeval? Ik dacht het niet.
De afbeeldingen bij dit artikel zijn niet met AI gegenereerd
Wil je deze content helpen mogelijk te maken? Je kunt ons werk steunen door een gift te geven.
